Gaan de PSR en PSD3 het probleem rond toegang tot betaalrekeningen voor betaalinstellingen oplossen?
Voor veel betaal- en elektronischgeldinstellingen vormt het openen en aanhouden van bancaire betaalrekeningen een uitdaging. Al jarenlang worden betaaldienstverleners geconfronteerd met langdurige onboardingstrajecten, weigeringen om rekeningen te openen en zelfs gedwongen beëindiging van bestaande rekeningen. Toch is toegang tot dergelijke rekeningen essentieel voor betaaldienstverleners, niet alleen voor het ontvangen van vergoedingen voor hun betaaldiensten, maar vooral om klantgelden veilig te stellen.
Tegen deze achtergrond heeft de Europese Unie twee belangrijke herzieningen geïntroduceerd: de Payment Services Regulation (PSR) en de derde Payment Services Directive (PSD3). Deze nieuwe teksten vervangen, bundelen en actualiseren het bestaande kader voor betaal- en elektronischgeldinstellingen, dat momenteel verdeeld is over de tweede Payment Services Directive (PSD2) en de tweede Electronic Money Directive (EMD2).
De PSR bevat maatregelen die specifiek zijn gericht op de bestaande problemen rond toegang tot betaalrekeningen. PSD3 herziet het kader voor het veiligstellen van klantgelden en brengt betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen onder één regelgevend kader, waarbij beide type instellingen onder de term ‘betaalinstelling’ vallen. Tenzij anders vermeld, dient onder de term ‘betaalinstelling’ in dit artikel daarom ook een elektronischgeldinstelling te worden verstaan.
De vraag is of PSR en PSD3 het probleem rond toegang tot betaalrekeningen voor betaalinstellingen zullen oplossen.
How the PSR Responds
Onder PSD2 zijn lidstaten al verplicht ervoor te zorgen dat betaalinstellingen op objectieve, niet-discriminerende en evenredige basis toegang hebben tot betaalrekeningdiensten. Die toegang moet bovendien voldoende ruim zijn om betaalinstellingen in staat te stellen hun betaaldiensten effectief te verrichten. Wanneer een aanvraag voor een betaalrekening wordt afgewezen, moet de bank de bevoegde autoriteit daarvan informeren en de afwijzing deugdelijk motiveren.
In de praktijk biedt het bestaande PSD2-kader echter slechts beperkte en binnen de EU uiteenlopende bescherming tegen weigeringen en beëindigingen van betaalrekeningen, met name wanneer dergelijke besluiten werden gemotiveerd met generieke verwijzingen naar risico's op het gebied van financiële criminaliteit. Het is juist dit soort de-risking-gedrag van commerciële banken dat de Europese Commissie met de opvolger van PSD2 wil aanpakken.
De PSR bouwt voort op deze regels, maar legt veel meer nadruk op de wijze waarop beslissingen over toegang tot betaalrekeningen worden genomen, gemotiveerd en aan de bevoegde autoriteit gecommuniceerd. De verordening bepaalt onder welke omstandigheden toegang mag worden geweigerd of beëindigd, introduceert gedetailleerdere eisen voor besluiten tot weigering en beëindiging en breidt de toegangsrechten uit naar agenten en vergunningsaanvragers.
Toegang mag bijvoorbeeld geweigerd worden wanneer het openen of aanhouden van een rekening zou leiden tot een schending van AML/CFT-verplichtingen, of wanneer de instelling niet de informatie verstrekt die nodig is voor het openen van een rekening. Generieke verwijzingen naar risico’s op het gebied van financiële criminaliteit volstaan daarentegen niet langer. Wanneer een weigering verband houdt met AML/CFT-verplichtingen, is de bank bovendien beperkt in de informatie die zij hierover met de (aspirant-)betaalinstelling mag delen. Dit zal waarschijnlijk een grotere verantwoordelijkheid leggen bij de bevoegde autoriteit, die de specifieke redenen voor de weigering ontvangt en zal moeten beoordelen of de AML/CFT-bezwaren de weigering van een rekening voor het veiligstellen van klantgelden rechtvaardigen.
Deze wijzigingen worden verder versterkt door een expliciet beroepsrecht. Betaalinstellingen, hun agenten en vergunningsaanvragers kunnen het besluit tot weigering of beëindiging van een betaalrekening voorleggen aan hun bevoegde autoriteit. De overgang van een richtlijn naar een verordening zou bovendien moeten leiden tot minder verschillen in de wijze waarop deze bescherming binnen de lidstaten wordt toegepast.
Al met al maken deze maatregelen beslissingen over toegang tot betaalrekeningen transparanter, beter onderbouwd en eenvoudiger aan te vechten. Betaalinstellingen, hun agenten en vergunningsaanvragers staan daardoor sterker wanneer zij worden geconfronteerd met een ongerechtvaardigde weigering of beëindiging van een rekening voor het veiligstellen van klantengelden.
Het blijft echter onduidelijk of banken onder PSR en PSD3 (1) ervoor mogen kiezen dergelijke rekeningen in het geheel niet als product aan betaalinstellingen aan te bieden en (2) wanneer zij dergelijke rekeningen wel aanbieden, een transparant acceptatiebeleid mogen hanteren op grond waarvan betaalinstellingen met specifieke kenmerken op voorhand categorisch worden uitgesloten (bijvoorbeeld betaalinstellingen die betaaldiensten verlenen aan platforms waarop adult content wordt aangeboden).
How PSD3 Changes Safeguarding
PSD2 en EMD2 bevatten al een duidelijk kader voor het veiligstellen van klantgelden op basis van segregatie van klantgelden of verzekerings- en garantieregelingen. PSD3 bouwt voort op deze bestaande regels en legt meer nadruk op concentratierisico. Onder PSD2 en EMD2 wordt concentratierisico voornamelijk ondervangen via verwachtingen van nationale toezichthouders. PSD3 formaliseert deze verwachtingen door van betaalinstellingen te verlangen dat zij, waar passend, concentratierisico vermijden en beoordelen of het veiligstellen van alle klantgelden bij één bank nog steeds passend is.
Daarnaast verruimt PSD3 de mogelijkheden om klantgelden veilig te stellen, waaronder het gebruik van bepaalde settlementrekeningen binnen aangewezen betalingssystemen en, wanneer lidstaten dit toestaan, bepaalde postgiro-instellingen. In de praktijk moet echter nog blijken in hoeverre deze mogelijkheden de afhankelijkheid van betaalinstellingen van commerciële banken daadwerkelijk zullen verminderen. De mogelijkheden voor het veiligstellen van klantgelden kan in de praktijk beperkt blijken (zie bijvoorbeeld het Besluit van de ECB van januari 2025), terwijl postgiro-instellingen niet in alle lidstaten beschikbaar zijn.
Als gevolg hiervan zal PSD3 de afhankelijkheid van betaalinstellingen van commerciële banken voor het veiligstellen van klantgelden waarschijnlijk niet fundamenteel veranderen. Tegelijkertijd kan de grotere nadruk op concentratierisico ertoe leiden dat sommige instellingen hun klantgelden moeten spreiden over meerdere bancaire partners, waardoor het aantal aan te houden bankrekeningen juist kan toenemen.
Will the Reforms Solve the Problem?
De PSR versterkt de positie van betaalinstellingen die geen toegang krijgen tot een rekening voor het veiligstellen van klantgelden, doordat dergelijke beslissingen transparanter, beter onderbouwd en eenvoudiger aan te vechten worden. PSD3 introduceert ondertussen belangrijke wijzigingen ten aanzien van het veiligstellen van klantgelden, maar zal de behoefte van betaalinstellingen aan relaties met commerciële banken waarschijnlijk niet fundamenteel verminderen. PSD3 kan er zelfs toe leiden dat betaalinstellingen bij meerdere banken rekeningen voor het veiligstellen van klantgelden moeten aanhouden om concentratierisico te beperken.
Al met al zullen de PSR en PSD3 het probleem rond toegang tot betaalrekeningen waarschijnlijk niet oplossen, maar zij stellen betaalinstellingen wel beter in staat om met dit probleem om te gaan dan onder het huidig regelgevend kader.
Over Projective Group
Projective Group ondersteunt betaal- en elektronischgeldinstellingen die problemen ondervinden bij het verkrijgen, behouden of uitbreiden van bankrelaties. Wij ondersteunen instellingen bij vergunningaanvragen, beoordelen de kaders voor het veiligstellen van klantgelden en adviseren over de praktische gevolgen van het nieuwe regime voor toegang tot rekeningen onder de PSR & PSD3.
Benieuwd naar de impact van PSR en PSD3 op uw betaalinstelling? Bel of mail ons voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Uiteraard houden wij u via onze nieuwsbrief ook op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.