Veiliger, concurrerender en innovatiever: de Europese betaalmarkt staat aan de vooravond van een aanzienlijke update van het regelgevend kader. Op 27 november 2025 bereikten de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement een voorlopig akkoord over de tweeledige opvolger van de belangrijke retail betaalrichtlijn PSD2: de nieuwe Payment Services Regulation (PSR) en de Third Payment Services Directive (PSD3).
Hoewel de definitieve teksten nog niet bekend zijn, biedt een gepubliceerd persbericht al een voorproefje: de EU zet in op het verder terugdringen van fraude, het vergroten van transparantie, het versterken van consumentenbescherming én het stimuleren van innovatie.
Dit akkoord betekent aankomende veranderingen en kansen voor banken, betaaldienstverleners, grote online platforms en consumenten. Waar moet de markt zich op voorbereiden?
De nieuwe verordening (PSR) zet in op het aanpakken van veelvoorkomende nieuwe vormen van fraude. Het gaat dan met name om betaalfraude waarbij het slachtoffer de betaling aan de fraudeur zelf goedkeurt, ook wel bekend als authorised push payment (APP) fraude. In het persbericht wordt spoofing, waarbij de fraudeur zich richting het slachtoffer als betaaldienstverlener (bijvoorbeeld als helpdesk medewerker van een bank) voordoet, expliciet genoemd als belangrijk aandachtspunt.
Betaaldienstverleners kunnen nieuwe verplichtingen en verantwoordelijkheden verwachten, met name gericht op fraudecompensatie en fraudepreventie. Onder de huidige wetgeving (PSD2) is de betaaldienstverlener bijvoorbeeld nog niet verplicht om slachtoffers van APP-fraude te vergoeden. In Nederland bestaat sinds 2021 wel een coulanceregeling die slachtoffers van bankhelpdeskfraude onder voorwaarden volledig compenseert, aangeboden door de vier Nederlandse grootbanken. In de laatste tekstvoorstellen van de PSR moet de schade van de consument als gevolg van spoofing binnen vijftien (15) werkdagen vergoed zijn, tenzij de betaaldienstverlener kan aantonen dat de consument zeer onzorgvuldig handelde of zelf onderdeel was van de fraude. Bij publicatie van de definitieve tekst zal blijken of deze bescherming daadwerkelijk gaat gelden en bijvoorbeeld ook moet worden aangeboden door betaaldienstverleners die geen bank zijn.
In het kader van preventie wordt de naam-nummercheck van IBANs (Verfication of the Payee of VoP), die de Instant Payment Regulation sinds afgelopen oktober (2025) al verplicht stelde voor SEPA instant betalingen in euro, uitgebreid naar andere soorten overmakingen (bijvoorbeeld SEPA credit transfers). Verder wordt aangekondigd dat betaaldienstverleners onderling informatie over fraude met elkaar moeten delen. Wanneer een betaaldienstverlener niet of onvoldoende aan deze preventieve maatregelen heeft voldaan, is zij aansprakelijk voor de schade geleden door de consument.
Het persbericht introduceert ook nieuwe verplichtingen voor een opvallende groep niet-betaaldienstverleners: zeer grote online platforms en zoekmachines zoals Google mogen niet langer advertenties tonen van betaalpartijen in landen waar deze zonder vergunning of vrijstelling betaaldiensten aanbieden. Opmerkelijk is dat deze verplichting niet in eerdere voorstellen van PSD3 PSR is terug te vinden. Een betaaldienstverlener (of diens adverteerder) die zijn diensten wil promoten via het platform moet dan aantonen dat deze beschikt over een vergunning, vrijstelling of uitzondering . Het is nog afwachten hoe dit is uitgewerkt in de officiële teksten. Het lijkt er in ieder geval op dat het voor niet-lokaal geautoriseerde betaalpartijen lastiger zal worden om gesponsord hoog in de zoekresultaten te komen.
Consumenten zullen beter moeten worden geïnformeerd over kosten voorafgaand aan een transactie via betaal- of geldautomaat. Informatie over bijvoorbeeld kosten van pinnen of het omwisselen van euro’s naar andere valuta moeten duidelijk zijn voorafgaand aan de goedkeuring van de transactie.
Uit het persbericht blijkt ook dat cash beter beschikbaar moet zijn in niet-stedelijke gebieden. Onderdeel hiervan is dat PSD3 PSR winkeliers aanmoedigt, zonder het verplicht te stellen, om de mogelijkheid aan te bieden dat consumenten zonder aankoop alsnog tot een maximum van €150 en minimum van €100 aan cash kunnen opnemen aan de kassa. Om fraude tegen te gaan wordt er een combinatie van betaalpas en pincode gevraagd zodat er niet zonder het invoeren van een pincode contactloos kan worden gepind.
Winkeliers moeten er voortaan ook voor zorgen dat de naam die op de afschriften komen te staan overeenkomen met de handelsnaam die ze gebruiken, zo om verwarring bij het publiek te voorkomen.
De onderhandelaars zijn overeengekomen om marktbarrières voor open banking-diensten (rekeninginformatie- en betalingsinitiatiediensten) te verlagen en te voorkomen dat rekeninghoudende betaaldienstverleners (meestal banken) tegen hen discrimineren. Vergunde open-bankingaanbieders moeten beter toegang kunnen krijgen tot betaalrekeninggegevens. De voorstellen van PSR bevatten een lijst met verboden obstakels voor gegevenstoegang bij ASPSPs. In de praktijk ondervinden open-bankingaanbieders bijvoorbeeld nog steeds veel onnodige technische drempels tot de betaalgegevens van banken vanwege niet-uniforme API-koppelingen, omslachtige authenticatieprocedures en slechte data-formats. Dit bemoeilijkt een vlotte dienstverlening aan klanten die met toestemming aan de open-bankingaanbieder hebben gevraagd hun betaaldata op te halen of een betaling te initiëren. De voorstellen pogen dit soort obstakels weg te nemen waardoor open-bankingaanbieders weer beter kunnen concurreren met banken.
Uiteraard worden lang niet alle onderwerpen uit de eerdere tekstvoorstellen van PSD3 en PSR genoemd in het persbericht. Toch zijn er een aantal onderwerpen opmerkelijk afwezig in de aankondiging, waarvan sommige eerder zelfs als speerpunt werden gepresenteerd. Zo vermeldt het artikel niets over het verbeteren van de mogelijkheden voor betaalinstellingen om derdengeldenrekeningen te kunnen openen, het (verder) beperken van uitzonderingen om zonder vergunning als betaaldienstverlener te mogen opereren of het implementeren van toegankelijkere authenticatieprocedures (strong customer authentication) voor mensen met een beperking. Dit betekent hoogstwaarschijnlijk niet dat deze onderwerpen niet terug zouden kunnen komen in de definitieve tekst. Allicht heeft de EC ervoor gekozen in dit persbericht meer te focussen op de impact van de nieuwe wetteksten op de Europese consument. Tegelijk wachten betaalbedrijven, vergund of niet, in spanning af op wat de definitieve teksten exact voor hen aan kansen en verplichtingen zullen betekenen. Hoewel nog ongewis zal dit wachten waarschijnlijk in Q1 2026 beloond worden als de vastgestelde teksten in het Publicatieblad van de Europese Unie bekend worden gemaakt.
Benieuwd wat PSD3 en PSR betekenen voor uw betalingsactiviteiten? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek. Via onze nieuwsbrief blijf je bovendien op de hoogte van de laatste ontwikkelingen.
