Zorgplicht 

Sinds januari 2014 is de zorgplicht uitgebreid met artikel 4:24a Wft, dat de algemene zorgplicht voor financiële dienstverleners bevat. Dit zorgt ervoor dat financiële dienstverleners in het belang van de klant handelen. Het versterkt ook de bescherming van de klant bij de aanschaf van financiële producten en diensten. 

Waarom een zorgplicht voor financiële dienstverleners?

Financiële beslissingen kunnen grote impact hebben op de leefsituatie van iemand. Het is daarom belangrijk om zulke beslissingen weloverwogen te nemen. Klanten kunnen echter moeite hebben om de benodigde informatie te verkrijgen, de gevolgen van een financiële beslissing te overzien en de risico's in te schatten. De zorgplicht zorgt ervoor dat klanten beter worden beschermd bij de aanschaf van financiële producten en diensten. 

Wat houdt de zorgplicht in?

De zorgplicht geldt voor financiële ondernemingen, zoals banken, verzekeraars, beleggingsondernemingen, bemiddelaars en financieel adviseurs. Een financiële onderneming moet zich met de nodige zorgvuldigheid gedragen, zoals van een redelijk bekwaam en redelijk handelend vakgenoot mag worden verwacht. Bovenal moet de onderneming het belang van de klant vooropstellen. De dienstverlening moet passen bij de situatie van de klant. 

Eigenlijk kun je niet spreken van DÉ zorgplicht. De zorgplicht bestaat namelijk enerzijds uit toezichtrechtelijke verplichtingen die zijn vastgelegd in Deel 4 van de Wft. De Wft kent zowel concrete zorgplichtverplichtingen (ken je klant, informatieverplichtingen, kostentransparantie, enzovoort) als meer algemene verplichtingen. Anderzijds is er een civielrechtelijke zorgplicht. Die kan voortvloeien uit artikel 7:401 van het Burgerlijk Wetboek (goed opdrachtnemerschap), algemene voorwaarden zoals de algemene bankvoorwaarden en de in de rechtspraak ontwikkelde 'bijzondere zorgplicht'. Kort gezegd houdt de civielrechtelijke zorgplicht in dat de financiële onderneming zich zorgvuldig moet gedragen tegenover een klant en het belang van de klant voorop moet stellen. 

Twee soorten zorgplicht

De twee soorten zorgplicht overlappen en vullen elkaar aan. Ze zijn daarom niet volledig los van elkaar te zien. De toezichtrechtelijke gedragsregels uit de Wft worden vaak gebruikt om de bijzondere zorgplicht te concretiseren. Ook vervult de bijzondere zorgplicht juist een rol daar waar de toezichtregels onvoldoende zijn gebleken om de klant te beschermen. De bijzondere zorgplicht kan namelijk verder reiken dan de verplichtingen uit de toezichtregels. 

Verplichtingen uit de zorgplicht

De bijzondere zorgplicht omvat onder meer de volgende verplichtingen:  

• Een informatieverplichting: voorafgaand aan de overeenkomst moet de financiële onderneming de klant voldoende informatie verstrekken om een weloverwogen keuze te maken over het geadviseerde product. Gedurende de looptijd van de overeenkomst moet de onderneming de klant op de hoogte houden van materiële wijzigingen in deze informatie;
• Een onderzoeksverplichting: er moet gedegen onderzoek worden gedaan naar de inkomens- en vermogenspositie, deskundigheid en doelstellingen van de klant (ken-je-klantregels of KYC-regels). Als de inkomenspositie ontoereikend is, kan de financiële onderneming de verplichting hebben te adviseren de dienst of het product niet aan te schaffen (adviesverplichting); 
• Een waarschuwingsplicht: de klant moet indringend worden gewaarschuwd voor de risico's die samenhangen met de dienst of het product; 

• Een verplichting tot passend advies: om passend advies te geven, moet de financiële onderneming voldoende informatie van de klant verkrijgen, waaronder de financiële situatie, kennis, ervaring, risicobereidheid en doelen van de klant. 
• Een kennistoets: de financiële onderneming moet vaststellen of de klant voldoende kennis en ervaring heeft om de risico's van het financiële product te beoordelen en te begrijpen. 
• Een generieke zorgplichtbepaling: met deze vangnetbepaling kan de toezichthouder handhavend optreden als een zorgplicht wordt geschonden. 

Toezicht door de AFM

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de zorgplicht. Als de zorgplicht onvoldoende wordt nageleefd en dit leidt tot misstanden die het vertrouwen in de financiële markten kunnen schaden, kan de AFM handhavend optreden.  

Meer weten?

Heb je vragen over de reikwijdte of naleving van de zorgplicht? Onze consultants helpen je graag. Lees meer over hoe wij je kunnen helpen om aan de zorgplicht te voldoen, of neem contact met ons op.